FESS dự Hội thảo

Ngày 30/9, tại Brúc-xen, Vương Quốc Bỉ đã diễn ra hội thảo quốc tế với chủ đề “An ninh biển ở Đông Á” do Học viện Ngoại giao Việt Nam, Viện Nghiên cứu Châu Á của Châu Âu và Viện Quan hệ Quốc tế Nhật Bản đồng tổ chức. Gần 100 đại biểu bao gồm học giả các nước Trung Quốc, Mỹ, Nhật, Việt Nam, Philipines, Úc, Pháp, Bỉ, các quan chức EU, Bỉ, các nhà ngoại giao tại Bỉ đã tập trung thảo luận vào bốn chủ đề chính: i) Tầm quan trọng toàn cầu của các vùng biển ở Đông Á; ii) Những diễn biến gần đây ở Biển Đông và Biển Hoa Đông; iii) Các khía cạnh pháp lý của các vấn đề biển Đông Á và kinh nghiệm của Châu Âu; iv) Các lĩnh vực hợp tác tiềm năng vì hòa bình, an ninh và phát triển. Tham gia từ phía Việt Nam có TS. Đặng Đình Quý, Giám đốc Học viện Ngoại giao chủ trì phiên về tầm quan trọng của các vùng biển Đông Á, TS. Trần Trường Thủy – Giám đốc Quỹ Hỗ trợ nghiên cứu Biển Đông - và TS. Nguyễn Đăng Thắng – Giảng viên Khoa luật quốc tế - có các tham luận trình bày tại phiên về diễn biến tình hình và phiên về các khía cạnh pháp lý của tranh chấp tại Biển Đông.

 

Chủ tịch Đặng Đình Quý phát biểu tại Hội thảo (Ảnh: EIAS)

 

       Thảo luận tại hội thảo, đa số đại biểu đều cho rằng các vùng biển Đông Á, nhất là Biển Đông, có tầm quan trọng toàn cầu. Hiện nay 90% thương mại quốc tế là lưu chuyển đường biển, trong đó 40% qua Biển Đông. Các tranh chấp, căng thẳng ở các vùng biển tại Đông Á nếu không xử lý tốt có thể dẫn đến đụng độ, ảnh hưởng đến tự do hàng hải, lưu thông hàng hóa, môi trường đầu tư, thương mại của khu vực và tác động đến nền kinh tế thế giới. Tình hình Biển Hoa Đông sau thời gian căng thẳng Trung-Nhật, tạo ra hiện trạng mới với sự hiện diện đồng thời của các lực lượng hai bên. Diễn biến gần đây, Trung-Nhật phần nào bớt đối đầu hơn trên thực địa và đi vào đối thoại song vẫn tiềm ẩn những căng thẳng đòi hỏi phải xử lý. Tình hình Biển Đông diễn biến phức tạp với các hành động cưỡng chế và gây bất ổn tại khu vực của Trung Quốc như hạ đặt giàn khoan tại vùng biển tranh chấp với Việt Nam gần quần đảo Hoàng Sa, mở rộng các vị trí đang chiếm đóng tại Trường Sa, ngăn cản Philippines tiếp tế tại Bãi Cỏ Mây, ban hành và thực thi các luật, quy định nội bộ để thúc đẩy các yêu sách phi pháp tại Biển Đông v.v.

 

Giám đốc Trần Trường Thủy tham gia trình bày tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: EIAS)

 

       Nhiều đại biểu cho rằng Mỹ, Nhật và các nước lớn khác can dự sâu hơn do các lo ngại về các yêu sách và hành vi làm ảnh hưởng đến an ninh, tự do hàng hải và luật pháp quốc tế của Trung Quốc. Trong khi đó, Trung Quốc, tuy nhận thức được lợi ích của các nước bên ngoài khu vực, vẫn nỗ lực tìm cách gạt các nước này ra ngoài với các biện pháp ngoại giao, kinh tế với ASEAN như đề xuất giải quyết vấn đề trên hai kênh chỉ giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á, hay các sáng kiến kinh tế, tài chính, kết nối mới. Nhiều đại biểu cho rằng ASEAN gần đây thể hiện đoàn kết hơn trong vấn đề Biển Đông do lo ngại tình hình ảnh hưởng đến vai trò và vị thế của ASEAN. Tuy nhiên, ASEAN cần tăng cường hơn nữa tham vấn, hợp tác nội khối, nhất là giữa các nước ven Biển Đông; thúc đẩy đàm phán COC với Trung Quốc; ủng hộ các biện pháp giải quyết hòa bình tranh chấp, bao gồm cả trọng tài quốc tế.

 

 

TS. Nguyễn Đăng Thắng trình bày tham luận tại Hội thảo. (Ảnh: EIAS) 

 

       Các đại biểu cho rằng các bên tranh chấp cần làm rõ yêu sách của mình phù hợp với quy định của luật pháp quốc tế, từ bỏ các yêu sách trái với quy định của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, nhất là yêu sách Đường lưỡi bò của Trung Quốc, đồng thời kiềm chế, không có các hành vi đơn phương làm phức tạp tình hình.

 

Hội thảo An ninh biển Đông Á, Brussels, Bỉ. (Ảnh: EIAS)

 

       Các đại biểu cho rằng EU hiện hợp tác kinh tế sâu rộng với khu vực Đông Á, là bạn hàng lớn nhất của Trung Quốc, nhà đầu tư lớn nhất của ASEAN; lợi ích của EU là cần đảm bảo an toàn, tự do hàng hải qua khu vực. EU cần đóng vai trò quan trọng trong các vấn đề an ninh, ổn định khu vực, cần thúc đẩy việc tuân thủ và tôn trọng luật pháp quốc tế, chuẩn mực ứng xử; xây dựng các thể chế đa phương và giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình ở khu vực. Nhiều đại biểu kiến nghị EU cũng như từng nước thành viên cần tiếp tục nêu quan ngại về tình hình Biển Đông trong các tuyên bố đơn phương cũng như trên các diễn đàn quốc tế; giúp tăng cường năng lực của các nước ASEAN. Đồng thời EU cần tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm, mô hình giải quyết tranh chấp và hơp tác biển hiệu quả.

 

Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông